Câu hỏi: 

Tôi mới ra trường và vừa ký hợp đồng lao động chính thức. Khi nhận bảng lương tháng đầu tiên, tôi thấy mức lương thực nhận thấp hơn so với thỏa thuận ban đầu vì có nhiều khoản bị trừ. Tôi thắc mắc và hỏi phòng nhân sự thì được giải thích rằng đó là các khoản bảo hiểm bắt buộc theo quy định pháp luật. Tôi vẫn chưa hiểu rõ: Theo quy định pháp luật hiện nay, người lao động làm việc theo hợp đồng bắt buộc phải tham gia những loại bảo hiểm nào?

Trả lời:

Căn cứ tại khoản 1 Điều 168 Bộ luật Lao động 2019 quy định về việc tham gia bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp như sau:

“Người sử dụng lao động, người lao động phải tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp; người lao động được hưởng các chế độ theo quy định của pháp luật về bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và bảo hiểm thất nghiệp.

Khuyến khích người sử dụng lao động, người lao động tham gia các hình thức bảo hiểm khác đối với người lao động.”

Như vậy, theo quy định trên thì sẽ có 3 loại bảo hiểm bắt buộc cần phải đóng khi đi làm là: bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp.

Thứ nhất, bảo hiểm xã hội bắt buộc được quy định tại Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 (có hiệu lực từ ngày 01/7/2025). Theo đó, người lao động đóng 8% tiền lương tháng vào quỹ hưu trí và tử tuất, còn người sử dụng lao động đóng 17,5% trên quỹ tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội. Khoản đóng này nhằm bảo đảm các chế độ cho người lao động khi ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, nghỉ hưu hoặc tử tuất, giúp họ có nguồn thu nhập và an sinh ổn định lâu dài.

Thứ hai, bảo hiểm y tế bắt buộc được quy định tại Luật Bảo hiểm y tế sửa đổi, bổ sung năm 2024. Theo quy định, người lao động đóng 1,5% tiền lương tháng, còn người sử dụng lao động đóng 3%. Mục đích của khoản bảo hiểm này là chi trả chi phí khám, chữa bệnh khi người lao động ốm đau, giúp giảm gánh nặng tài chính và bảo đảm quyền tiếp cận dịch vụ y tế.

Thứ ba, bảo hiểm thất nghiệp được quy định tại Luật Việc làm năm 2013 (hiện vẫn còn hiệu lực). Người lao động đóng 1% tiền lương tháng và người sử dụng lao động cũng đóng 1%. Bảo hiểm thất nghiệp có ý nghĩa hỗ trợ người lao động khi bị mất việc, cung cấp trợ cấp thất nghiệp, đào tạo nghề và giới thiệu việc làm mới.

Tóm lại, mỗi tháng, người lao động sẽ bị khấu trừ 10,5% tiền lương để đóng các loại bảo hiểm bắt buộc (gồm: BHXH 8%, BHYT 1,5% và BHTN 1%). Việc công ty khấu trừ các khoản này là đúng quy định pháp luật, không phải là giảm lương. Đây là nghĩa vụ đồng thời cũng là quyền lợi, giúp người lao động được bảo đảm về an sinh xã hội, sức khỏe và việc làm trong suốt quá trình công tác.