Đầu quân cho VNPT Technology từ đầu năm 2012, đúng thời điểm Nhà máy sản xuất điện tử số 1 bắt đầu đi vào hoạt động, anh Nguyễn Tuấn Anh - Giám đốc Nhà máy Sản xuất Điện tử là một trong những người đồng hành xuyên suốt cùng quá trình chuyển đổi của hệ thống sản xuất trong gần 15 năm qua. Từ những ngày đầu vận hành còn phụ thuộc nhiều vào thao tác thủ công đến từng bước triển khai tự động hoá, số hoá dữ liệu và xây dựng hệ thống quản trị sản xuất theo thời gian thực, công việc của anh luôn gắn với một bài toán xuyên suốt: làm thế nào để công nghệ thực sự đi vào vận hành và tạo ra giá trị cho doanh nghiệp.
Đi cùng những giai đoạn phát triển của nhà máy
Thời điểm anh Nguyễn Tuấn Anh bắt đầu công việc đầu tiên sau khi ra trường cũng là lúc Nhà máy 1 của VNPT Technology chính thức vận hành. Gần 15 năm gắn bó với công ty, anh gần như đi cùng toàn bộ những thay đổi lớn của hoạt động sản xuất, từ mở rộng quy mô, tối ưu quy trình đến từng bước triển khai chuyển đổi số trong vận hành.
Ở vị trí hiện tại, công việc của anh không chỉ dừng ở việc triển khai công nghệ, mà còn là điều phối các nguồn lực, xây dựng kế hoạch tổng thể và tổ chức thực hiện các dự án chuyển đổi số, tự động hoá cho sản xuất.
Một ngày làm việc của anh thường bắt đầu bằng việc rà soát tiến độ triển khai các dự án sản xuất, trao đổi với đội ngũ kỹ sư phụ trách về công nghệ cho các lệnh sản xuất hiện tại, đồng bộ tiến độ các hạng mục tối ưu công nghệ, đầu tư và các dự án chuyển đổi số mới.
Khoảng thời gian còn lại trong ngày chủ yếu dành cho việc nghiên cứu các giải pháp công nghệ mới, cập nhật chiến lược tổng thể về tự động hoá và chuyển đổi số trong sản xuất, đồng thời trao đổi cùng các đơn vị liên quan để đánh giá khả năng triển khai thực tế.
Với anh, chuyển đổi số trong sản xuất không đơn thuần là đưa thêm công nghệ vào dây chuyền. “Điều quan trọng nhất là tính nhất quán và khả năng tích hợp giữa các module chức năng để phù hợp với cấu trúc hệ thống tổng thể, môi trường vận hành, quy trình nghiệp vụ và văn hoá của doanh nghiệp.”
Bài toán khó nhất là ứng dụng công nghệ làm hài lòng người sử dụng
Theo anh Tuấn Anh, về bản chất, triển khai chuyển đổi số ở các lĩnh vực không quá khác nhau. Tuy nhiên, với sản xuất công nghiệp, mọi thay đổi đều tác động trực tiếp đến sản lượng và chất lượng đầu ra, vì vậy quá trình thử nghiệm luôn đòi hỏi sự thận trọng cao cũng như kế hoạch cần tính toán kỹ các hạng mục phòng ngừa rủi ro. “Trong sản xuất, nếu thử nghiệm ảnh hưởng đến đầu ra thì tâm lý do dự và rủi ro chậm tiến độ gần như là điều chắc chắn xảy ra”, anh chia sẻ.
Chính vì vậy, thay vì bắt đầu từ công nghệ, anh luôn lựa chọn tiếp cận từ con người và nhu cầu vận hành thực tế.
Các dự án chuyển đổi số không chỉ thay đổi công cụ làm việc, mà còn thay đổi cách vận hành của nhân sự trực tiếp sản xuất. Có những vị trí được hỗ trợ bởi hệ thống mới, cũng có những vị trí chuyển từ thao tác trực tiếp sang vận hành và giám sát hệ thống. Theo anh, nếu người sử dụng không thực sự hiểu và sẵn sàng đồng hành, hệ thống rất khó tạo ra hiệu quả thực chất.
Đặt “viên gạch đầu tiên” cho hệ thống chuyển đổi số sản xuất
Dự án anh nhớ nhất trong gần 15 năm làm việc là triển khai Module quản lý dữ liệu sản xuất - nền tảng lõi của hệ thống chuyển đổi số sản xuất tổng thể tại VNPT Technology. Đây cũng là dự án đặt nền móng cho việc kết nối dữ liệu, truy xuất thông tin và quản lý sản xuất theo thời gian thực sau này.
Khó khăn lớn nhất khi đó không nằm ở kỹ thuật, mà ở việc xây dựng được một mô hình đủ rõ ràng để thuyết minh với lãnh đạo công ty và đề xuất nguồn lực triển khai cho một dự án dài hạn. Anh cùng đội ngũ đã phải làm việc liên tục với các đơn vị trong toàn chuỗi sản xuất như nhà máy, trung tâm công nghệ điện tử, ban chất lượng, trung tâm kinh doanh, trung tâm cung ứng vật tư linh kiện … để xây dựng nhu cầu, đồng bộ nghiệp vụ và hoàn thiện mô hình tổng thể. “Viên gạch đầu tiên luôn là viên gạch khó nhất.”
Sau nhiều năm triển khai, đến nay hệ thống đã đưa vào vận hành thực tế thành công 17 trên tổng số 22 phân hệ. Theo anh, điều quan trọng nhất không nằm ở số lượng module đã triển khai, mà là việc hệ thống có thể vận hành ổn định trong thực tế sản xuất và tạo ra hiệu quả rõ ràng cho doanh nghiệp.
Khi dữ liệu sản xuất được quản lý theo thời gian thực
Việc từng bước đưa các module chuyển đổi số và tự động hoá vào vận hành đã giúp hoạt động sản xuất thay đổi đáng kể. Từ máy đếm linh kiện tự động, máy bắt vít, máy khắc laser tự động đến các tính năng truy xuất dữ liệu và báo cáo thời gian thực, nhiều công đoạn trước đây phụ thuộc vào thao tác thủ công đã dần được chuẩn hoá và tối ưu hơn. Đặc biệt, khi hệ thống chuyển đổi số sản xuất được triển khai cho Nhà máy mới của Teleq, khả năng kiểm soát dữ liệu sản lượng và chất lượng đạt độ chính xác tới 99% theo thời gian thực. “Việc có thể theo dõi và kiểm soát dữ liệu sản xuất từ VNPT Technology đến cả nhà máy ở xa như Bình Dương cho thấy hệ thống đã thực sự có khả năng vận hành trên quy mô lớn”, anh chia sẻ.
Theo anh, đây không chỉ là câu chuyện về công nghệ, mà còn là bước chuẩn bị cần thiết cho định hướng sản xuất thông minh trong tương lai.
Không có dự án nào được tạo nên bởi một người
Nói về yếu tố quan trọng nhất trong các dự án chuyển đổi số, anh Tuấn Anh nhắc nhiều đến vai trò của đội ngũ và sự đồng hành giữa các đơn vị. Theo anh, đây là những dự án có thời gian triển khai dài, liên quan đến nhiều bộ phận và cần sự phối hợp liên tục trong suốt quá trình xây dựng, thử nghiệm và tối ưu. “Không có đội ngũ kề vai sát cánh thì về cơ bản không thể hoàn thành được dự án chuyển đổi số hay tự động hoá nào cả.”
Anh cũng cho rằng môi trường tại VNPT Technology là điều kiện thuận lợi để những ý tưởng mới có cơ hội triển khai thực tế. Sự quan tâm từ Ban lãnh đạo, tinh thần phối hợp giữa các đơn vị và môi trường công nghệ năng động giúp các dự án có thêm điều kiện để thử nghiệm và hoàn thiện. Tuy nhiên, đi cùng với đó là yêu cầu rất lớn về tính chủ động. “Môi trường tạo điều kiện cho sáng tạo thì bản thân mỗi người cũng phải chủ động. Nếu bị động trong môi trường yêu cầu đổi mới liên tục thì sẽ rất khó tạo ra giá trị.”
Hành trình hướng tới sản xuất thông minh
Theo anh Tuấn Anh, hệ thống chuyển đổi số sản xuất của VNPT Technology hiện mới là giai đoạn đầu trong lộ trình hướng tới sản xuất thông minh. Trong thời gian tới, AI sẽ đóng vai trò ngày càng quan trọng trong việc thay đổi cách triển khai các module chức năng, trực quan hóa không gian sản xuất, giả lập và tối ưu layout nhà máy công nghiệp.
Tuy nhiên, để công nghệ tạo ra hiệu quả thực tế, doanh nghiệp cần xác định rõ nguyên tắc đầu tư, tính toán ROI và cân bằng giữa các giá trị vật lý và phi vật lý mà hệ thống mang lại.
Sau gần 15 năm làm việc tại VNPT Technology, điều anh lựa chọn theo đuổi vẫn là bài toán làm sao để hệ thống sản xuất vận hành hiệu quả hơn mỗi ngày. Và với anh, chuyển đổi số chỉ thực sự có ý nghĩa khi công nghệ có thể đi vào thực tế vận hành, được con người sử dụng hiệu quả và tạo ra giá trị bền vững cho doanh nghiệp.